De regels voor elektromotoren en frequentieregelaars (VSD’s) zijn geen “nice to have”. Sinds 2021/2023 gelden harde minimumniveaus; markttoezicht loopt via de EU-Markttoezichtverordening en sancties worden per lidstaat vastgesteld. Tegelijkertijd bereidt de Europese Commissie een herziening van de regels voor, maar tot die is aangenomen, blijft 2019/1781 leidend.
In één oogopslag: wat is vandaag bindend?
| Per datum | Motoren (IE-klassen) | VSD’s (frequentieregelaars) |
| vanaf 1 juli 2021 | 0,75–1000 kW, 2/4/6/8-polig: min. IE3. 0,12–<0,75 kW: IE2. | 0,12–1000 kW: IE2-verlieslimieten (max. vermogensverliezen per Table 6). |
| vanaf 1 juli 2023 | 75–200 kW, 2/4/6-polig (geen remmotor, geen Ex-categorieën a/b): IE4. Enkel-fase en Ex eb: min. IE2 (0,12–1000 kW). | — |
Scope: valt jouw product eronder?
De verordening geldt voor inductiemotoren (50/60 Hz, 0,12–1000 kW, 2/4/6/8-polig) en voor VSD’s met driefasen-ingang die één motor in dit vermogensbereik aansturen. De bedrijfstypen in scope zijn S1 (continu), S3 ≥ 80 % en S6 ≥ 80 %.
Let op uitzonderingen (selectie):
- Ex-motoren: Ex eb (increased safety) vallen wél onder de efficiëntie-eisen (min. IE2 vanaf 2023). Andere explosieveilige typen (zoals Ex db, Ex ec, Ex tb/tc) zijn uitgezonderd van efficiëntieniveaus, maar kennen wél infoplichten.
- Overige vrijstellingen: o.a. TENV-motoren, multi-speed motoren, motoren met mechanische commutator, geheel ondergedompeld, tractie, extreme omgeving (hoogte > 4000 m of T < –30 °C / > 60 °C), motoren die zó geïntegreerd zijn dat ze niet los te testen zijn, en motoren met geïntegreerde rem die niet los te voeden is tijdens test.
- Spare-parts-clausule: tot 1 juli 2029 mogen identieke vervangingsmotoren worden geplaatst in producten die vóór 1 juli 2021/2023 op de markt kwamen (conform de tekst per categorie). Markeer duidelijk “Motor to be used exclusively as spare part for…”.
Publicatie- en naamplaatplichten (motoren én VSD’s)
Waar moet de info staan? In de handleiding/datasheet, in de conformiteitsdocumentatie én op vrij toegankelijke websites van fabrikant/importeur; plus een subset op of nabij de typeplaat.
| Item | Motor (vanaf 2021/2022) | VSD (vanaf 2021) |
| Op website/technische documentatie | Efficiëntie bij 100 %/75 %/50 % (50 Hz), IE-klasse, polenaantal, spanningen/snelheden, vanaf 1-7-2022: vermogensverliezen (in % van P<sub>N</sub>) op 7 werkpunten: (25;25), (25;100), (50;25), (50;50), (50;100), (90;50), (90;100). | Verliezen (in % van S) op 8 werkpunten: (0;25), (0;50), (0;100), (50;25), (50;50), (50;100), (90;50), (90;100), plus standby-verliezen. IE-klasse IE2 vermelden. |
| Op of nabij typeplaat | Jaar van fabricage + items (1) en (2); bij weinig ruimte volstaat η bij volle last. | Jaar van fabricage + items (1) en (2); bij weinig ruimte minimaal rated efficiency bij (90;100). |
Waarom die werkpunten? Ze maken vergelijking en systeemdimensionering mogelijk over een breed werkgebied, en sluiten aan op de meetmethoden in bijlage II.
“Mag ik IE3 + VSD gebruiken als IE4 niet leverbaar is?”
Nee. De motor-MEPS gelden onafhankelijk van de aanwezigheid van een VSD. De verordening stelt eisen aan motoren én aan VSD’s; ze vervangen elkaar niet. (De overwegingen benadrukken bovendien dat VSD’s niet verplicht moeten worden gesteld in toepassingen met vast toerental.)
Markttoezicht en sancties
Toezicht en handhaving verlopen via Verordening (EU) 2019/1020. Boetes/maatregelen zijn nationaal bepaald; er bestaat geen vaste EU-brede boete in euro’s. Annex III van 2019/1781 beschrijft de verificatieprocedure voor autoriteiten.
Veelgemaakte fouten (en hoe je ze voorkomt)
- “Oude voorraad” zonder check: plaatsing in 2025 vereist naleving van de huidige drempels, controleer fabricagejaar en IE-klasse vóór installatie. Zet dat in de FAT-checklist.
- Uitzondering te ruim geïnterpreteerd: documenteer waarom een vrijstelling geldt (artikel/bijlage refereren) en voeg bewijs toe (omgeving, inzet, certificaat).
- Import zonder complete data: zonder website-publicatie, typeplaat-data en werkpunten loop je risico bij controle. Eis de volledige Annex I-set.
- Retrofit 1-op-1: bij vervanging in 2025 geldt de MEPS van vandaag, tenzij je aantoonbaar onder de spare-parts-clausule valt (en markeert als zodanig).
Korte routekaart naar compliance
- Inventariseren: vermogen, polen, bedrijfstype (S1/S3/S6), IE-klasse, fabricagejaar, Ex-categorie, single-fase/3-fase.
- Gapanalyse: mappen tegen de 2021/2023-drempels; uitzonderingen toetsen; spare-parts-cases expliciet labelen.
- Aanpassen: stuklijsten en datasheets updaten; VSD’s toetsen aan IE2-verlieslimieten; website-publicaties aanleveren (7/8-puntentabellen).
- Dossier & label: CE-dossier bijwerken, typeplaat-markeringen controleren, website-pagina’s vrij toegankelijk maken.
Wat verandert er ná 2025?
De Europese Commissie is een review gestart van 2019/1781 (call for evidence). Mogelijke uitbreidingen: striktere drempels, scope-aanpassingen (bijv. materiaal- en circulariteitseisen).
Beoogde timing voor nieuwe regels: 2029 (na effectbeoordeling). Tot die tijd blijven de huidige eisen gelden.
Veelgestelde vragen over Ecodesign-wetgeving
Geldt dit ook voor enkel-fase motoren?
Ja. Vanaf 1 juli 2023 minimaal IE2 (0,12–1000 kW).
Welke Ex-motoren vallen onder efficiëntie-eisen?
Ex eb: IE2 (vanaf 2023). Andere Ex-typen zijn uitgezonderd van efficiëntieniveaus; info-eisen blijven gelden.
Moet ik altijd een VSD toepassen?
Nee. De verordening wil VSD’s niet verplichten voor vaste-toerental-taken; maar als je er één toepast, moet die IE2-verlieslimieten halen en de 8 werkpunten publiceren.
Welke IE-codes gelden voor variabel-toerental motoren (PM/SynRM)?
Raadpleeg IEC TS 60034-30-2 voor IE-klassen van variable-speed AC-motoren; IEC 60034-30-1 dekt DOL-asynchrone motoren.
Waarom dit je werk makkelijker maakt
Met de juiste IE-klasse en een VSD die aan de verlieslimieten voldoet, klopt je CE-dossier beter, versnel je inkoop en voorkom je discussies bij oplevering. Bovendien dwingt de werkpunt-publicatie (7/8) tot transparantie over prestaties bij deellast, precies waar de meeste uren worden gemaakt.
Kunnen we je helpen?
We kunnen je motor- en VSD-specificaties toetsen op 2019/1781, je website-info (werkpuntentabellen) nalopen en een spare-parts-argumentatie opstellen waar die geldig is. Wil je dat we direct met je stuklijsten meelopen?
